Müdahaleci ve tekrarlayıcı düşünceler neden var?

Müdahaleci düşünceler zihninizde sıkışan düşüncelerdir. Bu düşünceler sık sık tekrarlayabilir ve endişelenmemize sebep olabilirler. Müdahaleci düşünceler, şiddetli ve rahatsız edici olabilirler. Fanteziler de dahil olmak üzere cinsel içerikli düşünceler olabilirler. Kabul etmediğiniz, sizi rahatsız eden düşünceler olabilirler. Bu düşünceler, birdenbire ortaya çıkarlar ve endişelenmemize neden olurlar, ancak hayatınızda hiçbir anlamları yoktur. Uyarı mesajları değillerdir. Onlar sadece anlık gelen düşüncelerdir. Bu düşüncelere güç veren şey, onları deneyimleyenlerin düşüncelerin önemi konusunda endişe duymalarıdır. Deneyimleyen kişi düşünceleri sabitleyebilir ve bu düşüncelerden utanabilir, onları başkalarından saklama niyetinde olabilirler.

Hangi koşullar müdahaleci düşünceleri içerir?

Herkes müdahaleci düşünceler yaşayabilir. Müdahaleci düşünceler her zaman altta yatan bir durumun sonucu değildir. Ayrıca, tıbbi müdahale gerektiren bir sorununuz olduğunu belirtmez. Bu düşünceleri yaşamanız eğer dozundaysa gayet normaldir. Hatta bazı insanlar için, araya giren düşünceler zihinsel sağlık durumunun bir belirtisi olabilir. Ancak araya giren düşünceleriniz günlük yaşamınızı etkiliyorsa, deneyimleriniz hakkında bir sağlık uzmanıyla konuşun. Tedavi almak, düşüncelere duyarlılığınızı azaltmanıza ve ortaya çıkarsa daha iyi tepki vermenize yardımcı olabilir.

Müdahaleci düşünceler sık sık ve rahatsız edici hale geldiğinde, bunun nedeni, düşüncelerin kendinden ziyade, kişinin bu düşünceleri nasıl gördüğü ve bunlara nasıl tepki verdiği ile ilgilidir. Yıllardır, düşünceleri bastırmanın- kasıtlı olarak bir düşünceden kurtulmaya veya ondan kaçınmaya çalışmanın- aslında bu düşüncenin bilincimizde ortaya çıkma olasılığını artırdığını biliyoruz. Psikolog Daniel Wegner ve meslektaşları, 1987’de şu anda meşhur olan ‘beyaz ayı’ çalışmasında, bir çalışma görevi sırasında katılımcılara verilen açık bir şekilde beyaz ayıyı düşünmemeleri talimatının, beyaz ayıyı düşünmelerinde ironik bir ‘geri tepme’ etkisiyle daha sık düşünmelerine sebep olduğunu gösterdi. Wegner daha sonra ‘ironik süreç’ düşünce bastırma teorisini geliştirdi; bu teori, bir düşünceyi bastırmanın kısa vadede sıklığını azaltsa bile, zihnin gelecekte bu düşünceyi tekrar ‘ kontrol ettiğini’ ve bunun daha fazla izinsiz girişle sonuçlandığını ele alıyor. Sanki onu bastırmaya çalışarak bir düşünceye verdiğiniz ekstra dikkat beyninize şunu söylüyor: "Bu düşünce çok önemli, bu yüzden bana daha sonra hatırlat.” Bu ‘ironik süreç’, obsesif-kompulsif bozukluk (OKB) gibi durumlarda sıklıkla istenmeyen davetsiz düşünceler temel itici gücüdür: Tıpkı önlenemeyen beyaz ayılarda olduğu gibi, korkutucu bir düşünceye sahip olmamaya kasıtlı olarak ne kadar çok çalışırsanız, beyniniz o kadar fazla bu düşünceye daha sonra geri dönecektir. Bu, ara sıra aklımıza gelen istenmeyen davetsiz düşüncenin; davetsiz düşünce, kaçınma ve kaygının kısır döngüsüne dönüşmesinin yoludur. Bu döngüden kaçmanın anahtarı düşüncelerinizle olan ilişkinizi değiştirmektir.

Nasıl uzaklaşırız?

Müdahale edici düşüncelerle savaşıyorsanız anlamınız gereken temel durum, düşüncelerden kurtulmaya çalışmanın onları daha da kötüleştirdiği, deneyimlemeye ve kabul etmeye istekli olmanın ise onları daha az rahatsız edici hale getirdiğidir.

Müdahale edici ve size rahatsızlık veren durumu kabul edin içselleştirin. ‘Kötü düşünceler’ veya ‘olumsuz düşünceler’ veya ‘rahatsız edici düşünceler’ gibi terimler kullanmamaya dikkat edin. Bu etiketlemeler, düşüncelerin tehlikeli olduğu ve kaçınılması gerektiği fikrini güçlendirir. Bunun yerine, onları daha tarafsız bir şey olarak anlamlandırmaya çalışın, örneğin ‘istemsiz düşünce’ veya ‘davetsiz düşünce.’

Davetsiz düşüncelerinizi kağıda dökmek işe yarayabilir. Düşünceleri ‘kafanızdan çıkarmak’ ve onları kağıda dökmek, onlardan uzaklaşmanıza ve size farklı bir bakış açısı sunarak düşüncelerin daha az rahatsız etmesini sağlar. Davetsiz düşüncenizi erteleyin. İstenmeyen davetsiz bir düşünce hakkında düşünmeyi ertelemek genellikle faydalıdır. Bunu yapmak için, istenmeyen rahatsız edici düşüncelerinizi kasıtlı olarak hatırladığınız, düşündüğünüz veya yazıya döktüğünüz gün içerisinde veya haftada bir kez için özel bir zaman belirleyin. Ardından, gün boyunca rahatsız edici bir düşünce ortaya çıkarsa, kendinize daha sonra düşüneceğinizi hatırlatarak erteleyin.

İstenmeyen davetsiz düşünceleri yönetmenin belki de en güçlü yolu, onlarla isteyerek yüzleşmektir. Sakin ve isteyerek davetsiz düşüncelerinize her yaklaştığınızda zihninizi, onları güvenli ve nihayetinde önemsiz olarak görmek için eğitirsiniz. Bu, ‘beklenti ihlali’ olarak bilinir- olumsuz beklentileriniz aslında gerçekleşmediğinde- ve bu bağlamda, zamanla tekrarlandığında, zihninize korkutucu görünse de davetsiz düşüncelerin tehlikeli olmadığını öğretir. Sonuç olarak, davetsiz düşünceleriniz uzun vadede hem sıklıkta hem de yoğunlukta azalmalıdır.

 

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Zeynep ÇAM - Mesaj Gönder --- Okunma


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Umut Haber Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Umut Haber Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Anadolu Ajansı (AA), İhlas Haber Ajansı (İHA), Demirören Haber Ajansı (DHA) tarafından servis edilen tüm haberler Umut Haber Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Umut Haber Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.